ارسال مطلب براي دوست
عبدالرحيم سليماني اردستاني:
بايد بيطرفانه و منصفانه به متون مقدس اديان ابراهيمي نگريست
دكتر عبدالرحيم سليماني اردستاني پژوهشگر متون مقدس و عضو هيأت علمي مركز مطالعات و تحقيقات اديان و مذاهب قم، در گفتوگو با خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، با بيان اين مطلب افزود: متأسفانه با وجود ديني بودن جامعه، ما چندان كار قابل توجهي درباره اديان و دينشناسي تطبيقي انجام ندادهايم، البته در دوران اخير كارهايي صورت گرفته اما متأسفانه هنوز ضرورت مطالعه و شناخت متون اديان ديگر در جامعه مشخص نشده است.
وي از انتشار كتابي درباره متنشناسي متون مقدس اديان گوناگون توسط خود و انتشارات سمت خبر داد و يادآور شد: البته درباره متون مقدس نبايد به يك زمينه بسنده كرد، بلكه با آشنايي با شالودههاي حوزههاي گوناگون بايد تمامي حوزههاي متون اديان ابراهيمي را پوشش داد. به طور مثال متون مربوط به يهوديت اساساً مورد كنكاش قرار نگرفته است.
دكتر اردستاني در ادامه نگاه بيطرفانه به متون اديان ابراهيمي را شرط ضروري شناخت اديان ابراهيمي خواند و يادآور شد: نبايد با نگاهي غيرعلمي و همراه با پيشداوري به متون اديان ديگر بنگريم، بلكه بايد به اين متون نگاهي بيطرفانه و منصفانه داشته باشيم ... من ميگويم حتي بايد نگاهي همدلانه به اين متون داشته باشيم، به اين معنا كه نكات مثبت اين كتابها را بگيريم و دنبال حقيقت و فحواي متون باشيم.
وي در خاتمه به بررسي دو ترجمه از كتابهاي عهد عتيق به زبان فارسي پرداخته و گفت: از كتاب «عهد عتيق» دو ترجمه به فارسي صورت گرفته، يك ترجمه، ترجمه پيروز سيار با عنوان «قانونهاي ثانوي» است كه نشر ني آن را منتشر كرد كه اين كتاب بسيار اديبانه ترجمه شده است. ترجمه ديگر «ايو كريفاي عهد عتيق» است كه توسط مؤسسه امامخميني(ره) ترجمه شده و بسيار روان است كه البته من ترجمه دومي را بيشتر ميپسندم.
ابوالفضل خوشمنش:
توجه به بستر فرهنگي متن قرآن از دستاوردهاي بزرگ مستشرقان در عصر جديد است
دكتر ابوالفضل خوشمنش استاد دانشگاه، قرآنپژوه و مستشرقشناس در گفتوگو با خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، با بيان اين مطلب افزود: متأسفانه مجامع قرآني ما كمتر به ساختار دروني زبان متن قرآني توجه كردهاند در صورتي كه يكي از مهمترين امور در پرداخت به قرآن، بررسي ساختار زبان قرآن است.
وي افزود: مستشرقان چند صباحي رويكرد چندان همدلانهاي نسبت به قرآن نداشتهاند، اما پس از غالب شدن رويكرد علمي در غرب، مستشرقان رويكرد متعادلتري نسبت به قرآن اتخاذ كردهاند، كه يكي از ويژگيهاي اين رويكرد، توجه به ساختار زباني متن قرآن بود.
عضو هيأت علمي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري توجه به ساختار زباني قرآن را مهمترين رويكرد به قرآن دانست و يادآور شد: پيش از ورود به پژوهش در باب قرآن، ابتدا بايد به ساختار و نوع چينش آيات و كلمات قرآني توجه كرد، به عبارتي بايد دانست كه متن ديني در بردارنده چه ساختار و سيستمي است. اولاً اينكه قرآن به زبان عربي نازل شد؛ ثانياً قرآن در بردارنده نظم و انسجام خاصي است و ثالثاً اينكه قرآن در بستر و زمينه ويژهاي نازل شده است.
خوشمنش در ادامه به ارزيابي آثار مستشرقان درباره قرآن پرداخت و اظهار كرد: در دوران اخير توجه مستشرقان به قرآن همدلانهتر از گذشته شده و توجه به ساختار زباني و ادبي قرآن بسيار فراوان شده است و اين از ويژگيهاي نگاه قرآنپژوهان در دوران اخير است، چرا كه در اين نگاه، نگاه معطوف به انسجام و نظم قرآن است.
وي يكي از ويژگيهاي نگاه مستشرقان را نگاه به تاريخ و تاريخمندي متن قرآن توصيف و تصريح كرد: در نگاه مستشرقان مهمترين نگاهي كه قابل استفاده است، نگاه به شرايط فرهنگي قرآن در دوران نزول است، يعني آنان متن را در بستر و زمينه آن مينگرند.
خوشمنش در خاتمه افزود: باتوجه به اينكه ما در فرهنگ فكر اسلامي خود داراي علومي چون «محكم و متشابه»، «ناسخ و منسوخ»، «تاريخ تدوين»، «تاريخ قرائات قرآن» و ... هستيم و با توجه به اينكه علوم، تاريخي و تاريخنگرانه هستند، ما در تفكر اسلامي معاصر خود دچار نوعي فقدان نگاه تاريخي به عصر نزول متن هستيم.
دكتر غلامرضا اعواني:
جهان معاصر تشنه آموزههاي معنوي مولاناست
دكتر غلامرضا اعواني، رئيس انجمن حكمت و فلسفه ايران در همايش فرهنگي آموزههاي مولانا با اشاره به معنويت در دنياي معاصر گفت: يكي از ترجمههاي انگليسي كتاب مثنوي با فروشي بيش از آثار شكسپير به مدت 10 سال پرفروشترين كتاب انگليسي زبان بود كه نشان دهنده اين است كه مولوي ميتواند خلأ معنويت در دنياي معاصر را پر كند.
وي افزود: چه بسا در گذشته كساني بودند كه آرزوي دانستن زبان فارسي را داشتند تا بتوانند مثنوي را به فارسي بخوانند ... . مثنوي دريايي از معرفت است كه لازم است غواصي گوهرهاي معرفت را از اين درياي بيكران بيرون آورد.
رئيس انجمن حكمت و فلسفه ايران گفت: اين كتاب، كتابي است عظيم؛ وحي نيست ولي لب لباب وحي را دارد. چرا كه وحي، در درون خود لطايف، اشارات، حقايق، ظاهر و باطن دارد كه مثنوي نيز اينها را داراست:
مثنوي ما چو قرآن مدل هادي بعضي و بعضي را مضل
دكتر اعواني سپس از برخي از مولويشناسان ياد كرد و گفت: دانشگاهتهران مثنويشناسان بزرگي همانند مرحوم فروزانفر - كه سه جلد شرح مثنوي را نوشت و كتاب ارجمند ديوانشمس و كتاب فيهمافيه را تصحيح كرد – مرحوم جلالالدين همايي و مرحوم محمدتقي جعفري - كه ايشان نيز شرحي بر مثنوي نوشته - داشته است. مرحوم محمدتقي جعفري ميگفت: «من تفسير بيش از دو هزار و سيصد آيه از آيات قرآني را در مثنوي يافتم ... . اين كتاب، بهترين راه براي فهم معاني قرآن است.» مرحوم شيمل نيز در كنگرهاي مقالهاي درباره شمايل حضرت رسول در آثار مولانا عرضه كرده بود، كه بسيار ارزنده بود.
وي سپس با اشاره به هجده بيت اول مثنوي گفت: همانطور كه سوره حمد، فاتحه الكتاب قرآن است، اين هجده بيت نيز فاتحه الكتاب مثنوي است. اين هجده بيت لب لباب عرفان است. همه ما شنيدهايم كه ميگويد: بشنو از ني ... كه مقصود از ني، انسان است كه از وجود خود خالي شده است؛ نياي كه از اصل خود جدا شده و درصدد است دوباره به اصل خود بازگردد همچون انسان كه به اين عالم هبوط كرده است.
دكتر اعواني سپس به شيوه نگارش مثنوي اشاره كرد و گفت: مثنوي را خود مولانا نمينوشته بلكه او املا ميكرده و حسامالدين مينوشته است. شيوه نگارش آن نيز به شيوه كليله و دمنه است يعني حكايت در حكايت است اما با كليله و دمنه تفاوت دارد. كليه و دمنه پند و موعظه است ولي مثنوي علاوه بر پند و موعظه مشتمل بر عاليترين دقايق حكمت است.
وي در ادامه به مسئله عشق در مثنوي اشاره كرد و گفت: امام جعفرصادق(ع) فرمود: «هل الدين الا الحب؛ مگر دين چيزي غير از عشق است.» سه راه در دين وجود دارد اول عمل صالح، كه در همه اديان است و كمال آن نيز تقوا است. دوم محبت كه ركن دين است اگر دين از محبت خالي باشد دين نيست و سوم معرفت است.
هر سه اين راهها لازم و ملزوم يكديگرند و از يكديگر جدا نيستند راه عشق راه اطلاق است؛ ثمره دين نيز همين است كه وجود مقيد انسان را مطلق ميكند يعني جنبه انساني را كمرنگ و جنبه الهي را پررنگ ميكند.
با دو عالم عشق را بيگانگي اندر او هفتاد و دو ديوانگي
دكتر اعواني سپس به مسأله حيرت در اشعار مولانا و اين مصرع از اشعار او: «سخت پنهان است و پيدا حيرت پيشگي» اشاره كرد و در پايان گفت: پيامبر نيز فرمود: «رب زدني تحيراً فيك» پس آغاز دين حيرت است؛ حكماي بزرگ نيز آغاز حكمت را حيرت دانستهاند.
رضا بابايي:
زيباييشناسي ديني مبحثي مهجور براي محققين اسلامي است
رضا بابايي رئيس انجمن قلم حوزه علميه قم در همايش زيباييشناسي دين گفت: در منظومه و مجموعه زيباييشناسي دين، علاوه بر كتاب مقدس سيره نبوي، اخلاق و شريعت هم حضور دارند و حتي كاركردهاي تاريخي دين را نيز بايد عضوي از موسوعه دين دانست.
وي در پاسخ به اين سؤال كه آيا درك زيباييشناسانه از دين در مقابل درك شريعتگرا از آن قرار نميگيرد، گفت: از آن جهت كه شريعت نيز بخشي از دين است و دين نميتواند با اجزاي خود در تقابل باشد نه تنها درك زيباييشناسانه از دين در مقابل درك شريعتگرا از آن قرار نميگيرد بلكه شريعت نيز كمكي متفاوت به بخش جمالشناسي دين ميكند.
رئيس انجمن قلم حوزه علميه قم افزود: شريعت و بُعد فقهي دين به نظر متفاوت از مباحث جمال شناختي ميآيد زيرا در آن صحبت از تكليف است، اما زيبايي به معناي موزون بودن است و گاه براي موزون بودن نياز به شكلهاي متفاوت و حتي متناقض داريم.
بابايي درباره پيشينه تحقيقات انديشمندان در حوزه زيباييشناسي دين گفت: متأسفانه فعاليت درخور و دلپذيري در اين باره صورت نگرفته است شايد بتوان گفت كه خاورشناسان بيش از انديشمندان ديني به اين بحث پرداختهاند و به همين دليل تبليغاتشان اغلب جهتدار و ناآگاهانه است.
خبرگزاري شبستان
